Điệp từ là gì?

Điệp từ là gì? Tác dụng của điệp từ, điệp ngữ

Chắc hẳn chúng ta đã chẳng còn xa lạ gì với điệp ngữ. Đây là biện pháp nghệ thuật quan trọng mà chúng ta được học trong chương trình Ngữ Văn lớp 7. Bài viết hôm nay, suamayruaxe.com sẽ cùng với các bạn đi tìm hiểu chi tiết hơn về điệp từ là gì và giúp các bạn ôn tập tổng hợp lại các kiến thức liên quan đến điệp từ. Mời các bạn theo dõi!

Điệp từ là gì?

Điệp ngữ là gì? Điệp từ là gì? Điệp từ hay còn được gọi với tên khác là điệp ngữ. Cả hai tên gọi này đều được hiểu là một biện pháp tu từ ở trong câu. Biện pháp tu từ điệp ngữ là biện pháp nghệ thuật, trong đó tác giả lặp đi lặp lại một từ, cụm từ hay toàn bộ cả một câu nói, từ đó giúp nhấn mạnh, mang đến sự chú ý trong cách dùng từ và thể hiện ý nghĩa sâu sắc.

Điệp từ là gì?
Tìm hiểu điệp từ là gì?

Trong từng trường hợp, đoạn văn thơ khác nhau mà có thể sử dụng điệp từ với những mục đích khác nhau. Tuy nhiên điều quan trọng là phải thể hiện được cảm xúc, tình cảm của tác giả.

Ví dụ:

“Hồ Chí Minh muôn năm!

  Hồ Chí Minh muôn năm!

    Hồ Chí Minh muôn năm!”

Trong đoạn thơ tên, tác giả đã sử dụng điệp ngữ nối tiếp “Hồ Chí Minh muôn năm”.

Tác dụng của điệp từ, điệp ngữ

Tác dụng gợi hình

Phép điệp từ là một biện pháp tu từ phổ biến được sử dụng rất nhiều trong văn học với tác dụng gợi hình gợi cảm, nói lên cảm xúc mà tác giả muốn gửi gắm vào tác phẩm. Việc sử dụng biện pháp tu từ này còn giúp người đọc hình dung được chính xác những hình ảnh tác giả đang muốn nói đến.

Ví dụ: Dốc lên khúc khuỷu dốc thăm thẳm. Điệp từ chúng ta sử dụng ở đây là “dốc” được nhắc đi nhắc lại 2 lần gợi lên cho người đọc hình ảnh đồi núi hiểm trở và trập trùng.

Tác dụng khẳng định

Đúng như tên của tác dụng, biện pháp tu từ giúp tạo sự khẳng định chắc chắn.

Ví dụ:

“Lá xanh bông trắng lại chen nhị vàng.

Nhị vàng bông trắng lá xanh”.

Ở đây, câu thơ “Nhị vàng bông trắng lá xanh” được lặp lại đã khẳng định rất chính xác vẻ đẹp thuần khiết của bông hoa sen, cũng tượng trưng cho quốc hồn quốc túy của dân tộc Việt Nam.

Tác dụng của điệp từ, điệp ngữ
Tác dụng của điệp từ, điệp ngữ

Tác dụng tạo nhấn mạnh

Điệp từ, điệp ngữ được sử dụng với mục đích nhấn mạnh và việc lặp lại có chủ đích nhấn mạnh về tình cảm, về nỗi lòng nhân vật, sự việc, sự vật được nói đến trong câu hay trong đoạn đó. Khi càng lặp lại thường xuyên, có nghĩa là càng muốn nhấn mạnh sâu sắc.

Ví dụ:

“Ngày xuân hoa mơ trắng rừng

Nhớ người đan nón chuốt từng sợi giang

Ve kêu, rừng phách đổ vàng

Nhớ cô em gái hái măng một mình

Rừng thu trăng rọi hòa bình

Nhớ ai tiếng hát ân tình thủy chung.”

Ở đây, “nhớ” là điệp từ lặp đi lặp lại rất nhiều lần trong bài thơ trên, nhằm nhấn mạnh sâu sắc sự nhớ nhung của tác giả đối với những kỷ  niệm xưa cũ. Có thể thấy được rằng cứ nhìn về những cảnh vật, hiện tượng quen thuộc là nỗi nhớ cảnh xưa người cũ của tác giả lại dâng lên.

Tác dụng liệt kê

Tác dụng tạo sự liệt kê của điệp từ để làm sáng tỏ được các ý nghĩa hay tính chất sự vật sự việc được đề cập đến.

Ví dụ:

“Còn trời còn nước còn non

Còn cô bán rượu anh còn say sưa”.

Điệp từ ở đây là từ “còn” lặp đi lặp lại rất nhiều lần nhằm liệt kê các tự vật liên kết với nhau nhằm mục đích nhấn mạnh tình cảm sâu sắc, mãnh liệt của tác giả dành cho cô gái bán rượu.

Các dạng điệp từ khác nhau

Có tất cả 3 dạng điệp từ chính là điệp từ nối tiếp, điệp từ cách quãng, điệp từ chuyển tiếp. Cụ thể:

Có 3 dạng điệp ngữ chính
Có 3 dạng điệp ngữ chính

Điệp từ nối tiếp

Đây là dạng điệp từ mà có các từ được lặp đi lặp lại và có sự nối tiếp nhau, tạo được điểm nhấn về cảm xúc hay mang ý nghĩa quan trọng.

Ví dụ:

“Chuyện kể từ nỗi nhớ xa

Thương em, thương em biết mấy”.

Ở đây điệp ngữ nối tiếp “thương em” được lặp lại liên tiếp trong cùng một câu thơ liền mạch với nhau. Từ đó thể hiện nỗi nhớ da diết dành cho cô thanh niên xung phong tác giả nhớ về. Nỗi nhớ ấy có hồn, chất chứa, lay động người đọc, bởi tình thương đó không thể nói ra lành lời, bị kìm nén và chỉ có thể dùng “thương em” để bộc lộ.

Điệp từ chuyển tiếp

Hay còn thường được gọi là điệp ngữ vòng. Kiểu điệp ngữ này thường được sử dụng rất nhiều trong các loại thơ như lục bát, thất ngôn tứ tuyệt,… Tác dụng chính của loại điệp ngữ chuyển tiếp đó là giúp cho lời thơ diễn đạt trôi chảy mạch lạc và có ngữ nghĩa liền mạch với nhau.

Điệp ngữ này thường được nhận biết bằng việc khi kết thúc câu thơ, câu văn này thì sẽ được nhắc lại ngay sau đó ở câu thơ, câu văn kế tiếp. Tức là từ được điệp nằm cuối câu trên và đầu câu dưới tiếp với nó. Việc sử dụng như thế mang tới một sự thanh thoát không quá gượng ép hay lủng củng.

Ví dụ:

“Cũng trông lại mà cùng chẳng thấy

Thấy xanh xanh những mấy ngàn dâu

Ngàn dâu xanh ngắt một màu

Lòng chàng ý thiếp ai sầu hơn ai?”

Ở đoạn thơ bên trên chúng ta thấy 2 điệp từ là “ngàn dâu” và điệp từ “thấy” được lặp lại ở cuối câu trước và đầu câu sau tạo được sự chuyển tiếp. Theo đó trong câu đầu tiên của đoạn thơ, từ “thấy’ là thể hiện sự chia tay xa cách, không nhìn thấy nhau trong tầm mắt nữa. Tuy nhiên ở câu dưới “thấy” lại là thấy nơi có phong cảnh ngàn dâu. Như vậy, hai câu dùng “thấy” nhưng lại mang mục đích nhìn khác nhau.

Điệp từ “ngàn dâu” gợi sự trùng điệp về màu xanh ngắt của ngàn dâu, còn là ẩn dụ nỗi nhớ chồng trải dài vô tận của người phụ nữ.

Điệp ngữ cách quãng

Là kiểu điệp ngữ lặp lại một từ hay cụm từ. Trong đó các từ và cụm từ không liên liếp như điệp ngữ nối tiếp  cách quãng với nhau, mang đến sự đối xứng trong đoạn văn.

Điệp ngữ cách quãng trong câu
Điệp ngữ cách quãng trong câu

Tác dụng của điệp ngữ cách quãng cũng trái với điệp ngữ nối tiếp khi nó cách nhau một vài từ hay một câu để bổ sung ý nghĩa. Loại điệp này cũng hay được sử dụng trong thơ ca.

Ví dụ:

“Nhớ sao lớp học i tờ

Đồng khuya đuốc sáng những giờ liên hoan

Nhớ sao ngày tháng cơ quan

Gian nan đời vẫn ca vang núi đèo”.

Có thể thấy trong đoạn trên, sau mỗi câu thơ điệp từ “nhớ sao” lại được lặp lại. Điệp từ này chỉ được nỗi nhớ thương với những cảm xúc đã qua, những kỷ niệm và câu chuyện đã gắn bó trước đây với con người.

Một số lưu ý khi sử dụng điệp ngữ trong làm văn

Điệp ngữ được biết đến là phép tu từ được sử dụng khắc họa rất rõ nét tình cảm, hình ảnh tác giả muốn gửi gắm trong tác phẩm. Chính vì thế khi sử dụng điệp ngữ cần lưu ý một số yếu tố sau:

  • Có thể sử dụng kết hợp điệp ngữ cùng các biện pháp tu từ khác trong câu nữa chẳng hạn như ẩn dụ, hoán dụ, so sánh. Tuy nhiên khi sử dụng cũng cần phải chọn lọc kỹ, để tạo được điểm nhấn sâu sắc.

Ví dụ:

“Nhà em có mái ngói đỏ tươi. Nhà em có hàng râm bụt. Nhà em có một khoảng sân xanh trồng rất nhiều rau củ. Nhà em có nhiều tiếng chim hót. Nhà em luôn luôn vui vẻ và rộn rã tiếng cười. Em rất yêu nhà của em”.

Ví dụ như đoạn văn trên, có thể thấy “nhà em” được lặp đi lặp lại rất nhiều lần nhưng lại không mang bất kỳ tác dụng nhấn mạnh, liệt kê hay không thể hiện cảm xúc nào đó quá đặc biệt. Ở đây đơn giản chỉ là nói về các đặc điểm của một ngôi nhà, không cần thiết sử dụng quá nhiều “nhà em”. Chính sự lạm dụng này khiến đoạn văn trở nên dài, lộn xộn, không đọng lại cảm xúc cho người đọc.

  • Xác định được mục đích sử dụng: Nên sử dụng trong những trường hợp cần thiết, và cần có lối diễn giải mạch lạc rõ ràng. Tránh lạm dụng sử dụng điệp ngữ quá nhiều gây rườm rà, thừa và mang được sự tự nhiên nhất trong câu văn.
  • Phân biệt được điệp ngữ và lặp từ. Đây là điều rất nhiều người nhầm lẫn khi sử dụng điệp ngữ. Thực tế điệp ngữ là một biện pháp nghệ thuật còn lặp từ lại là một lỗi do người viết, người nói thiếu vốn từ. Điệp từ mang ý nghĩa nhấn mạnh sâu sắc, mang tính tượng hình, nhưng lặp từ lại không mang bất kỳ ý nghĩa gì đặc biệt, chỉ đơn giản là lặp lại từ ngữ.

Việc không phân biệt rõ ràng được điệp ngữ và lặp từ vô tình gây ra sự khó chịu cho người đọc, người nghe, làm cho câu văn, câu thơ không trôi chảy, không thể hiện được cảm xúc gì đặc biệt.

Ví dụ về lặp từ:

“Nhà tôi có tất cả 5 người, có tôi, có bố tôi, có mẹ tôi, có anh trai, có chị gái. Trong nhà tôi có đầy đủ mọi thứ, có tivi, có tủ lạnh, có máy giặt, có điều hòa.”

Có thể thấy lỗi lặp từ khiến câu văn cứng nhắc không trôi chảy và rất rườm rà.

Điệp từ là một biện pháp tu từ hay được đưa vào các dạng bài tập khác nhau. Mong rằng với những kiến thức chúng tôi chia sẻ, tổng hợp trên đây giúp các bạn hiểu hơn điệp từ là gì, từ đó biết cách vận dụng vào bài tập cũng như trong cuộc sống chính xác nhất.

[adsense_block_detail]
Website đang trong quá trình chạy thử nghiệm