Công suất phản kháng là gì? Ảnh hưởng và công thức tính chi tiết

Công suất phản kháng là 1 trong 2 loại công suất tồn tại trong hệ thống lưới điện. Công suất này có thể gây lãng phí về mặt kinh tế, sụt áp trên đường truyền,… Để giúp mọi người hiểu rõ hơn, chúng tôi sẽ cập nhật đầy đủ các thông tin liên quan về công suất phản kháng trong bài viết dưới đây. Mời các bạn cùng tham khảo.

Công suất phản kháng là gì?

Công suất phản kháng là năng lượng vô công được sinh ra bởi các thành phần phản kháng trong điện xoay chiều, nó còn có tên gọi khác là công suất hư kháng, công suất ảo (Ký hiệu công suất phản kháng là Q). Vậy công suất phản kháng tiếng Anh là gì? Trong tiếng Anh, công suất phản kháng là Reactive Power.

Công suất phản kháng là gì?
Tìm hiểu công suất phản kháng điện là gì?

Có thể nói, công suất này hoàn toàn không có lợi của mạch điện, vì nó gây là lãng phí cho kinh tế. Do đó, người ta thường áp dụng cách tính công suất phản kháng để đưa ra những phương pháp bù lại cho hợp lý.

Công suất phản kháng có tác dụng gì?

Sau khi tìm hiểu thế nào là công suất phản kháng, chúng ta sẽ đi tìm hiểu sâu hơn về mức ảnh hưởng, tác dụng của loại công suất này trong dòng điện. Cụ thể như sau:

  • Do lượng công suất Q sinh ra nhưng lại không sinh công nên gây lãng phí về mặt kinh tế.
  • Còn về mặt kỹ thuật, Q gây tổn thất công suất trên đường truyền và gây ra tình trạng sụt áp đường dây.

Công suất phản kháng sinh ra từ đâu?

Hiểu một cách đơn giản nhất thì Q được sinh ra từ  sự lệch pha giữa hiệu điện thế U(t) và dòng điện I(t). Sau đó công suất này sẽ được chuyển ngược về nguồn cung cấp trong mỗi chu kỳ.

Công suất phản kháng Q
Công suất Q được sinh ra từ sự lệch pha giữa U(t) và I(t)

Công thức tính công suất phản kháng Q

Công thức để tính được công suất phản kháng trong hệ thống điện được áp dụng như sau:

Q = U*I*sinφ. Trong đó

Q: là công suất phản kháng

U: là điện áp

I: là dòng điện.

φ: Chính là sự lệch pha giữa U(t) và I(t).

Đơn vị công suất phản kháng được là VAR, tên đầy đủ là Volt amperes reactive. Quy đổi 1kvar = 1000var.

Nếu dòng điện bạn sử dụng là 3 pha thì sẽ áp dụng công thức tính công suất phản kháng 3 pha sau đây:

Q3p = √3 Ud * Id * Sinφ. Trong đó.

Ud: là điện áp xoay chiều 3 pha (Ud = 380V).

Id: là dòng điện xoay chiều 3 pha, kí hiệu là A.

Hiện nay, để biết chính xác lượng Q sinh ra thì ngoài công thức tính trên. Người ta sử dụng thêm đồng hồ đo công suất phản kháng. Giúp cho việc ước lượng mức lãng phí nhanh hơn và hiệu quả hơn.

Tại sao phải bù công suất phản kháng để làm gì?

Theo những tác dụng của công suất phản kháng mà chúng tôi đã đề cập ở trên, thì những hao tổn mà Q gây ra ảnh hưởng đến cả kinh tế lẫn kỹ thuật. Vì vậy cần phải bù lại lượng công suất tiêu thụ không sinh công này. 

Bù công suất phản kháng là gì?
Bù công suất Q để giảm bớt sự lãng phí kinh tế và ảnh hưởng đến kỹ thuật

Để có thể tính được bù công suất phản kháng bao nhiêu bạn sẽ áp dụng vào công thức sau:

Qb = P*(tgφ1 – tgφ2). Trong đó:

Qb: là công suất phản kháng cần phải bù.

P: Công suất của tải.

tgφ1: Hệ số công suất tải  trước khi bù

tgφ2:  Hệ số công suất tải sau khi bù công suất phản kháng.

Thông thường, để bù công suất phản kháng, mọi người sẽ phải nâng cao hệ số cosφ bằng 2 biện pháp, gồm:

  • Phương pháp nâng cao hệ số công suất phản kháng cosφ tự nhiên: Thay đổi hoặc cải tiến quá trình công nghệ để các thiết bị làm việc ở chế độ ổn định và hợp lý. Hạn chế các động cơ chạy không tải hoặc thay biến áp làm việc có dung lượng nhỏ hơn ở những nơi non tải.
  • Phương pháp nâng cao hệ số công suất phản kháng nhân tạo:  Sử dụng các thiết bị bù Q như máy bù đồng bộ, bù bằng tụ ở các hộ tiêu thụ điện.

Một số câu hỏi thường gặp liên quan đến công suất phản kháng

Tiền công suất phản kháng là gì?

Đây là số tiền mà người mua điện phải trả cho bên bán điện. Nhằm mục đích bù đắp lại các khoản chi phí phát sinh do người mua điện sử dụng quá lượng công suất Q theo quy định.

Tiền công suất phản kháng là gì?
Tiền công suất Q là số tiền người dùng điện phải trả cho người bán điện

Mua công suất phản kháng là gì?

Mua công suất Q sẽ áp dụng cho các hộ gia đình đăng ký mua bán điện từ 80kG trở lên hoặc có sử dụng máy biến áp 100kVA trở lên. Điều này sẽ khiến cho hệ số cosφ <0.85. Do đó nếu trong kỳ sử dụng điện hệ số cosφ dưới 0.85 người sử dụng sẽ phải mua công suất phản kháng.

Quy định nào liên quan đến việc mua bán công suất phản kháng?

Quy định đó chính là thông tư 15 mua bán công suất phản kháng, được Bộ Công Thương ban hành ngày 28/05/2014 và có hiệu lực chính thức từ ngày 10/12/2014.

Trên đây là toàn bộ những thông tin về công suất phản kháng và những vấn đề xoay quanh. Hy vọng sẽ hữu ích cho mọi người để có phương pháp bù dư công suất phản kháng, tránh lãng phí, ảnh hưởng đến kinh tế khi sử dụng điện năng.